Archief Kennisbank - RAAIT - Responsible Applied AI

Infinite AI, Finite Earth: Hoe bedrijven AI kunnen inzetten binnen planetaire grenzen

Tamara — Tue, 27 Jan 2026 13:12:02 +0000

AI biedt nieuwe kansen, maar de ecologische impact ervan groeit snel. Van water- en energieverbruik tot hardware‑ en data‑afval: AI‑systemen zorgen voor een steeds grotere ecologische belasting. In Infinite AI, Finite Earth onderzoekt Tiwánee van der Horst hoe bedrijven de ecologische impact van AI kunnen aanpakken.

Het artikel verkent zeven ontwerpgebieden, van modelkeuze en training tot interfaceontwerp, databeheer en rapportage, en laat zien welke keuzes organisaties nu al kunnen maken om de ecologische impact te beperken. Ook introduceert het onderzoek het concept ecological AI literacy: bewustwording en kennis die nodig is om AI duurzaam te ontwerpen en toe te passen.

Deze paper biedt praktische handvatten voor bedrijven die willen anticiperen op toekomstige regelgeving en verantwoordelijkheid willen nemen in het vormgeven van een ecologisch verantwoorde AI‑praktijk.

Lees het artikel hier

Het bericht Infinite AI, Finite Earth: Hoe bedrijven AI kunnen inzetten binnen planetaire grenzen verscheen eerst op RAAIT - Responsible Applied AI.

Onderzoekspaper Responsible AI in Media Organizations

Liza — Thu, 06 Nov 2025 14:07:44 +0000

Maaike Harbers (Hogeschool Rotterdam) en Sophie Horsman (Hogeschool van Amsterdam) hebben vorige maand een onderzoek gepresenteerd tijdens de conferentie AI, Ethics and Society 2025.

Het onderzoek, met de titel ‘Responsible AI and Media Organizations’, duikt in de de toepassing van ethische instrumenten voor verantwoorde AI in de mediasector, aan de hand van vier casestudy’s die zijn uitgevoerd bij drie Nederlandse mediaorganisaties. Elke casestudy gaat over de toepassing van een ethisch instrument om het verantwoorde ontwerp, de ontwikkeling of de implementatie van een AI-toepassing te verbeteren.

Aan het onderzoek hebben veel RAAIT-partners meegewerkt. Benieuwd naar het hele onderzoek en de resultaten?

Lees de onderzoekspaper hier

Het bericht Onderzoekspaper Responsible AI in Media Organizations verscheen eerst op RAAIT - Responsible Applied AI.

Lectorale rede Pascal Wiggers – Prachtige onbetrouwbare technologie

Liza — Thu, 06 Nov 2025 14:04:32 +0000

Pascal Wiggers, lab lead bij het Responsible AI-Lab, is sinds april 2024 Lector Responsible IT aan de Hogeschool van Amsterdam. Op donderdag 30 oktober 2025 gaf hij zijn lectorale rede, waarin de fundamentele onbetrouwbaarheid van AI centraal stond.Voorafgaand aan de rede kwamen zowel medewerkers van de HvA als externen bijeen voor een rondetafelsessie. Tijdens deze sessie gaven zij praktische, concrete voorbeelden over de inzet van Generatieve AI in een specifieke situatie. Dat was het doel van de dag: AI concreet maken en per situatie beoordelen wat er al dan niet kan en waarom. Met speciale aandacht voor de rol van het onderwijs: welke taak hebben wij als hogeschool? Deze inzichten werden meegenomen in zijn rede ‘Prachtige onbetrouwbare technologie’.

Lees de rede hier

Het bericht Lectorale rede Pascal Wiggers – Prachtige onbetrouwbare technologie verscheen eerst op RAAIT - Responsible Applied AI.

‘Ik ben Temi, uw robot’

Liza — Wed, 11 Jun 2025 13:29:30 +0000

Voor welke activiteiten en hoe kunnen sociale robots het beste worden ingezet om de werkdruk van medewerkers te verminderen en de retail leuker en aantrekkelijker te maken om voor te leren en om in te werken?

Het praktijkonderzoek sluit aan bij de digitaliserings- en innovatieagenda van de Retailagenda. Die wil onder meer de innovatiekracht van retailers stimuleren door kennis
en vaardigheden te vergroten en breed toegankelijk te maken. Het sluit ook aan bij de doelstelling van de Human Capital Agenda: maak de retailsector aantrekkelijk om in te (blijven) werken en vergroot zo de werkgelegenheid in de sector.

Auteurs: Verhagen, T. & Vosjan, T.

Lees de publicatie hier

Het bericht ‘Ik ben Temi, uw robot’ verscheen eerst op RAAIT - Responsible Applied AI.

Ambtenaren gaan in ethisch dialoog over het gebruik van generatieve AI met behulp van een serious game

Liza — Fri, 25 Apr 2025 13:15:24 +0000

Hoewel er veel aandacht is voor interventies om ethische reflectie te bevorderen tijdens het ontwerpproces van AI, is er minder focus op het stimuleren van ethische reflectie bij (eind)gebruikers. Met de opkomst van generatieve AI zijn deze technologieën niet langer alleen voor experts; ook niet-experts gebruiken ze veel.

In deze casestudy binnen een overheidsorganisatie in Nederland hebben we een onderbouwde aanpak onderzocht om ethische reflectie op het gebruik van generatieve AI-tools te bevorderen. Een aanpak van begeleide experimenten, inclusief een interventie met een serious game, stelde ambtenaren in staat om te experimenteren, de technologie te begrijpen en de bijbehorende risico’s te leren kennen.

De casestudy toont aan dat deze aanpak het bewustzijn vergroot van de mogelijkheden en beperkingen, en de ethische overwegingen van het gebruik van generatieve AI. Door het analyseren van gebruiksstatistieken hebben we het energieverbruik van de organisatie geschat.

Auteurs: Sophie Horsman, Martijn Veerman, Jeroen Silvis, Pascal Wiggers.

Lees de publicatie hier

Het bericht Ambtenaren gaan in ethisch dialoog over het gebruik van generatieve AI met behulp van een serious game verscheen eerst op RAAIT - Responsible Applied AI.

Leren omgaan met onzekerheid in Artificieel Intelligente systemen

Liza — Tue, 10 Dec 2024 15:01:22 +0000

Dit artikel gaat over de onzekerheid van uitkomsten van artificieel intelligente systemen, en hoe wij als mens daar mee om kunnen gaan. Eerst wordt een definitie van AI gegeven waarin de
kans wordt beschreven dat een antwoord lijkt op eerdere situaties waarop het systeem is getraind. Daarna wordt beschreven hoe de foutmarge in een uitkomst een AI-model anders maakt dan een
exact IT-model. Er worden zeven kenmerken besproken om als mens vertrouwen te hebben in een IT-systeem, een exact IT-systeem of een AI-systeem. Het unieke aspect van AI-modellen, de foutmarge /onzekerheid in de uitkomsten, wordt gerelateerd aan het menselijk inschattingsvermogen. Daarmee relateren we de onzekerheid in AI-uitkomsten met het vertrouwen in de uitkomsten vaneen AI-model of in de toepassing van het AI-model zelf. Vervolgens bespreken we generatieve AI, AI-modellen die creatie taken kunnen automatiseren.

Daarmee is een nieuw kenmerk van vertrouwen ontstaan: de inschatting van waarheid, van echt of nep. Nieuwe (AI) technologie is nog niet bekend, maar we moeten er wel mee leren omgaan. De relatie tussen AI-modellen en menselijk inschattingsvermogen, en menselijke verantwoordelijkheid, concentreert zich rondom het omgaan met onzekerheid. Dat kunnen we als mens in heel veel toepassingen wel, en hebben dit in het verleden al gedaan, maar soms is dit wennen. De term eigenwijs wordt opgesplitst in de term eigen, bekend, en de term wijs, als in expertise. Verken het onbekende, maar doe het wijs.

Auteurs: Nanda Piersma, Lisanne Henzen

Lees de publicatie hier

Het bericht Leren omgaan met onzekerheid in Artificieel Intelligente systemen verscheen eerst op RAAIT - Responsible Applied AI.

Virtual Influencers SWOCC

Liza — Wed, 20 Nov 2024 10:45:46 +0000

Het digitale marketinglandschap verandert razendsnel en heeft een nieuwe soort influencer voortgebracht: de virtuele influencer. Deze kunstmatig gecreëerde persona’s, gemaakt met CGI en AI, bieden merken een kans om hun publiek te bereiken met content die altijd veelzijdig en consistent is. Hoewel gebruikers virtuele influencers soms minder authentiek vinden dan menselijke influencers, blijkt uit dit onderzoek dat volgers sterke emotionele banden met hen kunnen opbouwen. Dit maakt hen tot een waardevolle optie voor langdurige marketingstrategieën.

In de SWOCC-publicatie ‘Virtual Influencers’, geven we professionals praktische handvatten voor het effectieve en verantwoorde gebruik van virtuele influencers. We verkennen wat virtuele influencers precies zijn, of mensen hen kunnen herkennen, hoe effectief ze zijn in vergelijking met menselijke influencers en of (en hoe) mensen relaties opbouwen met deze digitale persoonlijkheden. Tot slot bieden we een checklist die helpt bij het verantwoord inzetten van virtuele influencers als merkambassadeurs.

Met bijdrage van Iris Withuis (Hogeschool Rotterdam)

Bekijk en bestel de publicatie hier

Het bericht Virtual Influencers SWOCC verscheen eerst op RAAIT - Responsible Applied AI.

Kwade Algoritmes: AI Gebruiken om de Verspreiding van Desinformatie te Volgen

Liza — Sun, 17 Nov 2024 14:10:43 +0000

Desinformatie is een groeiend probleem in het digitale tijdperk, en de opkomst van generatieve AI zal dit probleem waarschijnlijk nog verergeren. Mensen die feiten controleren, kunnen slechts een klein percentage van valse nieuwsberichten ontkrachten, maar ze kunnen de enorme hoeveelheden desinformatie die elke dag wordt verspreid, niet bijhouden. Er is vraag naar geautomatiseerde tools om te helpen bij het identificeren van (potentiële) desinformatie.

In dit artikel stellen we een nieuwe kwantitatieve aanpak voor, waarbij we een herhalend algoritme gebruiken dat is gebaseerd op Grote Taalmodellen (Large Language Models) om inzicht te geven in de verspreiding van desinformatie-artikelen. Ons programma heeft de oorspronkelijke bron van 200.000 artikelen geïdentificeerd die verspreid zijn over meer dan 7.000 websites. Deze informatie kan worden gebruikt om de betrouwbaarheid van websites die nieuwsartikelen hosten te beoordelen.

Trefwoorden: Desinformatie, Misinformatie, Algoritmes, LLM, Verklaarbaarheid

Auteurs: Jimmy Mulder, Librecht Kuijvenhoven, Stan Meyberg, Stefan Leijnen

Lees de publicatie hier

Het bericht Kwade Algoritmes: AI Gebruiken om de Verspreiding van Desinformatie te Volgen verscheen eerst op RAAIT - Responsible Applied AI.

Een Prikkelende Vragenmatrix om de Ontwikkeling van Toepassingen op Basis van Foundation Models te Begeleiden

Liza — Tue, 12 Nov 2024 13:57:00 +0000

Organisaties voelen de urgentie om toepassingen te ontwikkelen en in te voeren die zijn gebaseerd op foundation models: AI-modellen die zijn getraind op grote, algemene gegevens en kunnen worden aangepast voor specifieke taken. Tijdens dit proces staan organisaties voor veel vragen over modeltraining en implementatie, maar ook over de toegevoegde waarde voor het bedrijf, risico’s bij de uitvoering en governance. Ze hebben behoefte aan begeleiding om deze vragen op een geschikte en verantwoordelijke manier te beantwoorden.

We willen deze begeleiding bieden met de vragenmatrix die in dit artikel wordt gepresenteerd. De vragenmatrix is aangepast van de modelkaart, zodat deze goed aansluit bij de ontwikkeling van AI-toepassingen in plaats van AI-modellen. De eerste proeven met de vragenmatrix toonden aan dat het gesprekken tussen ontwikkelaars op gang bracht en hen hielp om hun keuzes en intenties tijdens de ontwikkeling duidelijker te maken.

Trefwoorden: foundation models, gebruiksgevallen, modelkaarten

Auteurs: Sietske Tacoma, Jimmy Mulder, Matthieu Laneuville, Stefan Leijnen

Lees de publicatie hier

Het bericht Een Prikkelende Vragenmatrix om de Ontwikkeling van Toepassingen op Basis van Foundation Models te Begeleiden verscheen eerst op RAAIT - Responsible Applied AI.

Sociale robots op de werkvloer: toegevoegde waarde?

Liza — Fri, 01 Nov 2024 15:51:50 +0000

De inzet van sociale robots in fysieke winkels krijgt steeds meer aandacht. Dankzij de doorontwikkeling van technologie en AI bieden sociale robots nieuwe kansen om klanten te bedienen en taken van medewerkers over te nemen (Verhagen et al., 2024). Dit lijkt een goede zaak omdat de druk onder het winkelpersoneel hoog is en het voor winkeliers lastig is om voldoende medewerkers te vinden. Maar hoe kijken winkelmedewerkers eigenlijk tegen een sociale robot aan? Zien zij de toegevoegde waarde van een sociale robot of zijn ze bang dat deze hun banen overneemt?

Auteurs: Verhagen, T., Van de Sanden, S., Nas, E., Arnoldy, J., Otten, F. & Hindriks, K.

Lees de publicatie hier

Het bericht Sociale robots op de werkvloer: toegevoegde waarde? verscheen eerst op RAAIT - Responsible Applied AI.